723 07 88 99
Rejestracja online
Telefoniczna
Znany lekarz
Rejestracja online
Skorzystaj z formularza aby umówić wizytę. Oddzwonimy na podany numer i ustalimy dogodny dla Ciebie termin.

    Imię i nazwisko

    Email

    Telefon

    Rodzaj badania

    Preferowany termin wizyty

    Rejestracja telefoniczna
    Zadzwoń do nas aby umówić swoją wizytę.
    Godziny pracy
    Pn-pt 8:00-20:00
    Sob 9:00-14:00
    Zostaniesz przekierowany do serwisu Znany Lekarz
    29.11.2023
    Rola MR w diagnostyce padaczki

    Listopad miesiącem świadomości epilepsji

    Co to jest padaczka?

    Padaczka jest chorobą neurologiczną, która cechuje się nieprawidłową aktywnością elektryczną mózgu. Powoduje również nawracające napady. Aby postawić diagnozę dot. rozpoznania padaczki, muszą wystąpić co najmniej dwa samoistne napady oddzielone interwałem 24 godzin.

    Na padaczkę choruje ok. 1-3% ludzi na świecie, przy czym jest to najczęstsza przypadłość neurologiczna wieku dziecięcego. W 75% przypadków początek choroby zaczyna się przed 19 rokiem życia. Przyczyny mogą być genetyczne, ale w większości nie są jednoznacznie zidentyfikowane. Przyjrzyjmy się bliżej charakterystyce tego schorzenia.

    Rodzaje napadów padaczkowych

    Zależnie od przebiegu napady można zróżnicować, uwzględniając specyfikę objawów oraz inne aspekty. Jakie rodzaje mogą wystąpić?

    Napady uogólnione

    • Toniczne, kloniczne, toniczno-kloniczne – podczas fazy tonicznej osoba może krzyczeć, a następnie zemdleć. Potem jej ciało sztywnieje, a szczęka napina się. Zwykle trwa to mniej niż 30 sekund.

    W fazie klonicznej chory wpada w konwulsje (niekontrolowane i gwałtowne drgania mięśni). Oddychanie może stać się bardzo nieregularne. Zwykle trwa to mniej niż 1 minutę. Po zakończeniu kryzysu mięśnie, w tym pęcherza i jelit, rozluźniają się. Następnie osoba może być zdezorientowana, odczuwać bóle głowy oraz senność. Efekty te mają zmienny czas trwania, od dwudziestu minut do kilku godzin. Ból mięśni czasami utrzymuje się jeszcze przez kilka następnych dni.

    • Miokloniczne – przejawiają się w nagłym potrząsaniu rękami i nogami. Ten rodzaj napadu trwa od jednej do kilku sekund, w zależności od tego, czy jest to pojedynczy wstrząs, czy ich seria.
    • Nieświadomości – podczas tych rzadkich napadów osoba upada z powodu nagłej utraty napięcia mięśniowego. Po kilku sekundach odzyskuje przytomność. Jest w stanie podnieść się i poruszać.

    Napady uogólnione mają najczęściej początek w obu półkulach mózgu, a zmiany je powodujące przeważnie nie są widoczne w badaniu MR.

    Napady ogniskowe (częściowe)

    Mogą być złożone lub uogólnione z aurą. Mają początek w jednej półkuli mózgu: padaczka skroniowa, padaczka pozaskroniowa.

    • Napady ogniskowe proste – najczęściej trwają kilka minut, a chory pozostaje przytomny i może odczuwać napięcie lub mrowienie w części ciała bądź doświadczać halucynacji zapachowych, wzrokowych, smakowych, jak również przeżywać niekontrolowane emocje.
    • Złożone napady częściowe – podczas takiego epizodu osoba jest w stanie zmienionej świadomości. Nie reaguje na bodźce, a jej wzrok pozostaje nieruchomy. Może też wykonywać nieświadome, powtarzalne gesty, takie jak szczękanie zębami itp. Kiedy napad dobiegnie końca, chory zwykle mało lub zupełnie nic nie pamięta z tego, co się wydarzyło, może być także zdezorientowany lub senny.

    Napady ogniskowe częściowe dotyczą ograniczonego rejonu mózgu i w wielu przypadkach możliwe jest uwidocznienie ich przyczyny w badaniu MR mózgu.

    Drgawki jednorazowe

    Nie jest to padaczka. Mogą zostać wywołane: gorączką, lekami, odwodnieniem, deprawacją snu. Nie wykazują zmian w obrazowaniu.  

    Klasyfikacja padaczek:

    • idiopatyczna – ma podłoże genetyczne,
    • kryptogenna – o nieznanej etiologii,
    • sprowokowana – polekowa, gorączkowa itp.,
    • w przebiegu wad rozwojowych – np. stwardnienie guzowate, dysplazje korowe, malformacje kory mózgu,
    • nabyta – po udarze, pozapalna, pourazowa (malformacje naczyniowe, MTS, guzy korowe),
    • reagująca na leczenie farmakologiczne (60%),
    • lekooporna (40%) – najczęściej o przyczynie ogniskowej. Możliwa jest próba leczenia operacyjnego, do którego konieczne jest wykonanie BADAŃ OBRAZOWYCH!

    Postępowanie diagnostyczne

    Rozpoznanie napadu padaczkowego i samej padaczki może być ustalone po zebraniu przez lekarza dokładnego wywiadu, łącznie z informacjami uzyskanymi od osoby, która była świadkiem zdarzenia. Wspomniany wywiad powinien być zebrany starannie, z uwzględnieniem wszystkich faz rozwojowych pacjenta oraz ewentualnych uwarunkowań genetycznych. Bardzo ważne jest również dążenie do jak najbardziej precyzyjnego określenia typów napadów padaczkowych, a także rozpoznania ewentualnego zespołu padaczkowego. Ma to duże znaczenie rokownicze i warunkuje zlecenie dodatkowych badań diagnostycznych oraz zastosowanie właściwego leczenia. Zgodnie z dobrą praktyką kliniczną konieczne staje się udokumentowanie obrazu napadu, co obecnie, dzięki dostępnym urządzeniom elektronicznym (jak np. telefon komórkowy), jest znacznie łatwiejsze. Ponadto u każdego pacjenta należy wykonać badania podstawowe krwi, badanie elektrokardiograficzne (EKG) (standardowe i w razie potrzeby metodą Holtera), EEG oraz badania neuroobrazowe. U chorego konieczne jest także przeprowadzenie diagnostyki psychologicznej, gdy istnieje podejrzenie napadów psychogennych.

    • Badania neuroobrazowe

    Badania obrazowe wykrywają zmiany ogniskowe u 21–37% pacjentów z napadami padaczkowymi, zwłaszcza tymi ogniskowymi. Wykrycie takich zmian ma istotne znaczenie w dalszym postępowaniu, gdyż ich obecność może wiązać się z lekoopornością, co ewentualnie będzie wymagać kwalifikacji do leczenia operacyjnego.

    • Tomografia komputerowa

    Badanie metodą tomografii komputerowej (TK) w trybie pilnym u chorych z padaczką powinno być wykonane szczególnie w razie zagrożenia życia  związanego z napadami padaczkowymi oraz przy istniejących przeciwwskazaniach do wykonania badania rezonansu magnetycznego (MR, magnetic resonance). Wśród najważniejszych przeciwwskazań wymienia się obecność metalowych elementów w ciele pacjenta lub brak współpracy chorego z personelem. Zasadne byłoby rozważenie zastosowania takich rozwiązań technicznych, które umożliwiłyby bezpieczne wykonywanie badań MR u tej grupy pacjentów.

    • Rezonans magnetyczny

    Obrazowanie techniką MR jest obecnie metodą z wyboru w diagnostyce padaczki.

    Wykonane według standardowego protokołu, pozwala na wykrywanie zmian ogniskowych (np. nowotwory, malformacje naczyniowe, dysplazje korowe), które zwykle nie są widoczne w badaniu TK. Badanie MR u pacjentów z padaczką lekooporną musi być przeprowadzone według specjalnych protokołów przez doświadczonego radiologa, który powinien zwrócić uwagę na ewentualne zmiany strukturalne mózgu, mogące stanowić przyczynę choroby (np. stwardnienie przyśrodkowej części płata skroniowego). W celu wykluczenia zmian w MR, mogących mieć związek z padaczką, wskazane jest wykonywanie badań o największej rozdzielczości, z zastosowaniem aparatu o mocy 1,5–3,0 T (tesli), z możliwością rekonstrukcji 3D. U chorych z określoną przyczyną padaczki (padaczka pourazowa, padaczka poudarowa) można wykonać badanie TK jako badanie kontrolne, a u pozostałych pacjentów rekomenduje się wykonanie MR.

    • Badania elektroencefalograficzne

    Elektroencefalografia (EEG) jest bardzo pomocna w diagnostyce i klasyfikowaniu napadów padaczkowych. Jak do tej pory stanowi jedyną metodę obrazująca bioelektryczną czynność napadową mózgu. Należy jednak znać zakres i ograniczenia tej techniki. Niespecyficzne zmiany są często stwierdzane u osób w podeszłym wieku, chorych na migrenę czy u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi stosujących neuroleptyki. Zmiany te nie mają istotnego znaczenia dla rozpoznania padaczki. Prawidłowy zapis EEG nie wyklucza jej rozpoznania. Pojedyncze, rutynowe badanie EEG może wykazać typowe wyładowania padaczkowe u 29–30% osób z padaczką; powtarzając kolejne badania, można zwiększyć ich czułość do 69–77% [12]. Wspomniana czułość badania jest wyższa, gdy wykonuje się je w krótkim czasie po napadzie lub gdy monitoruje się pacjenta w stanie snu bądź po deprywacji snu, co powinno być przeprowadzane w warunkach oddziału szpitalnego.

    • Monitorowanie wideo–EEG

    W przypadku gdy standardowe postępowanie diagnostyczne nie daje pełnych podstaw do rozpoznania padaczki, kiedy istnieje podejrzenie napadów niepadaczkowych lub jest rozważana możliwość leczenia operacyjnego padaczki, należy skierować pacjenta do specjalistycznego ośrodka, w którym dostępna jest metoda długotrwałego monitorowania wideo–EEG. Koniczne jest wówczas wykonanie monitorowania z dodatkowym kanałem dla EKG.

    Rola współczesnej diagnostyki obrazowej w diagnostyce pacjentów z padaczką

    Badania obrazowe stanowią bardzo istotny element diagnostyki pacjentów z padaczką, zwłaszcza tych z lekooporną padaczką ogniskową. U dużej grupy chorych badania mózgu przy użyciu rezonansu magnetycznego (MR) pozwalają na wykrycie przyczyn strukturalnych padaczki ogniskowej, do których należą różne procesy chorobowe prowadzące do uszkodzenia kory mózgowej, m.in. guzy mózgu (najczęściej ganglioglioma, dendroglioma, DNET, PXA), uszkodzenia pourazowe, poudarowe, pozapalne, pooperacyjne czy malformacje naczyniowe (np. cavernoma, AVM). Ważną grupę patologii związanych z padaczką lekooporną stanowią dysplazje korowe oraz zaburzenia migracji kory mózgowej. Z kolei patologie ograniczone do hipokampa silnie związane z padaczką to stwardnienie hipokampa lub jego malrotacja. Nowoczesna diagnostyka padaczki opiera się na obrazowaniu MR przy użyciu aparatów MR o sile pola co najmniej 1,5 T i zastosowaniu specjalnych protokołów badań, zawierających sekwencje cienkowarstwowe 3D FLAIR oraz sekwencje wolumetryczne 3D T1 zależne, umożliwiające zobrazowanie dyskretnych patologii np. dysplazji korowych. Analiza badania MR w poszukiwaniu ogniska padaczkorodnego wymaga korelacji z obrazem napadu padaczkowego i wynikiem badania EEG. Badania MR wykonywane są nie tylko w celu diagnostyki przyczyn padaczki, ale również u pacjentów po lub w stanie padaczkowym, aby zobrazować zmiany ponapadowe. Uwzględnia się je również przed planowaniem zabiegów operacyjnych (usunięcie ogniska padaczkorodnego) lub przed podjęciem stereotaktycznego badania EEG (SEEG). U części pacjentów z lekooporną padaczką ogniskową, u których w badaniu MR nie jest widoczne ognisko padaczkorodne, pomocne mogą być techniki medycyny nuklearnej, takie jak PET lub SPECT. Badanie TK obecnie wykonywane jest jedynie jako badanie ostrodyżurowe u pacjentów po napadach drgawkowych i nie stanowi wystarczającej podstawy do diagnostyki przyczyn padaczki.

    Niezwykle istotną kwestią jest doświadczenie radiologa, który podejmuje się oceny badania w poszukiwaniu ogniska padaczkorodnego. Zmiany podlegające badaniu mogą być niebywale dyskretne, a ich analiza wymaga dokładnego omówienia obrazów radiologicznych i odniesienia do stanu fizykalnego pacjenta oraz wyników pozostałych badań, w szczególności EEG.

    W Pracowni Neoscan we Wrocławiu nadzorem oraz interpretacją badań MR zajmuje się Pani Profesor dr. hab. Anna Zimny – certyfikowany neuroradiolog, z wieloletnim doświadczeniem klinicznym i badawczym, ekspert w dziedzinie diagnostyki padaczki.

     

    Publikacja powstała dzięki współpracy oraz w oparciu o materiały własne Pani Prof. Dr hab. Anny Zimny oraz wytyczne Polskiego Towarzystwa Neurologicznego https://ptneuro.pl/

    Diagnostykę obrazową zrobisz w naszej pracowni Neoscan

    📞 723 07 88 99

    📍ul. Lekarska 1, Wrocław

     

    Udostępnij post
    Pacjenci kierowani na badania rezonansu magnetycznego przez Medicover proszeni są o umawianie terminu wizyty wyłącznie drogą telefoniczną lub mailową.